حال‌نوشت‌های بنده

حال‌نوشت‌های بنده

آن خدایی که من می‌شناسم، شب منتظر است برخیزی برای نماز شب تا خلوتی عاشقانه کند با تو...

آخرین مطالب
آخرین نظرات

۷۳ مطلب با موضوع «مدیریت :: آن است شیوه حکومت» ثبت شده است

تاجران و صنعت‌گران

دوشنبه, ۱۳ فروردين ۱۳۹۷، ۰۱:۱۵ ق.ظ

ای مالک!

...و اما در مورد تاجران و صنعت‌گران؛

هم خودت حمایت‌شان کن و هم سفارش‌شان را به دیگران بکن.

حمایت کن از تاجران و صنعت‌گران؛ 

چه آنان که ساکن و ثابت‌اند،

و چه آنان که با مال‌شان در تردد و جابجایی،

و چه آنان که کار بدنی می‌کنند؛

اینان منابع اصلی بهره‌وری‌اند و موجبات نیل به آسایش و رفاه.

اینان‌اند که منافع و مصالح مردم را از جاهای دور و دشوار، از خشکی و دریایت و کوه و صحرایت تأمین می‌کنند.

جاهایی که مردم حاضر نیستند پا بگذارند و جرأت نمی‌کنند سر بکشند.

اینان بی‌آزارند و اهل مسالمت که بیم ستیزندگی‌شان نمی‌رود.

و آرام‌اند و اهل صلح که نگرانی از غوغا و غائله پدید نمی‌آورند.

حواست به همه این جماعت باشد.

چه آن‌ها که در دیدرس تواند و چه آن‌ها که در گوشه کنار شهرهایت.

و بدان که در عین حال؛ در میان اینان عده زیادی هم هستند که: بدمنش‌اند و بدنام و بخیل و بدمرام.

از سر منفعت‌طلبی، دست به احتکار می‌زنند و قمیت‌ها را مستبدانه تحمیل می‌کنند.

و این برای مردم، زیان و آزار است و برای حکومت، ننگ و عار.

و احتکار را ممنوع کن.

همچنان که رسول الله (صلی الله علیه و آله) ممنوع کرد.

و چنان کن که مردم هرچه نیاز دارند، به آسانی بخرند و با سهولت به دست آورند.

در معامله‌ عادلانه و قیمت‌گذاری منصفانه، نه ظلمی به خریدار شود نه ظلمی به فروشنده.

و اگر کسی پس از منع و نهی تو، دست به احتکار زد، به طرزی عبرت‌آموز مجازاتش کن.

و البته در مجازات نیز حد اعتدال را نگه‌دار.


  • محمدحسین ظرافتی

انتخاب کاتبان

سه شنبه, ۱ اسفند ۱۳۹۶، ۱۱:۲۲ ق.ظ

ای مالک!

در انتخاب کاتبان خود، دقتی تمام و کمال کن و کارهایت را به بهترین‌شان بسپار.

و نامه‌های اختصاصی‌ات را (که شامل تدابیر و اسرار توست) به کسی بسپار که به جمیع جهات از همه درستکارتر باشد.

و مقام و اعزاز و اکرام، سرمستش نسازد و به جسارت و طغیانش وا ندارد؛ چنان‌که در حضور دیگران مقابل تو بایستد و با تو مخالفت کند.

و غفلتش موجب نشود که نامه‌های کارگزارانت را به تو نرساند و جواب‌های درست تو را به آنان منتقل نکند.

و در آنچه باید برای تو بگیرد و از جانب تو بدهد، سستی و سهل‌انگاری کند.

در عهد و پیمان‌ها، سود و زیان تو را بفهمد.

و آن پیمان را که به سود توست، تضعیف نکند.

و برای ردّ آن معاهده‌ای که به زیان توست، در موضع ضعف نماند.

و قدر و ارزش خود و جایگاهش را بداند.

و آن که در شناخت قدر و منزلت خویش ناتوان است، در شناخت قدر و منزلت دیگران، ناتوان‌تر خواهد بود.

در انتخاب کاتبان، به هوشمندی خودت و اطمینان و خوش‌گمانی خودت، اتکاء نکن. چرا که هستند افرادی که حاکمان را علیرغم هوشمندی‌شان، با ظاهرآرایی و خوش‌خدمتی، می‌فریبند.

و در پشت آن ظاهرِ آراسته، کمترین نشانی از خیرخواهی و امانت‌داری نیست.

آنان را براساس عملکردشان برای حاکمانِ شایستهِ پیش از خودت، انتخاب کن.

و از میان آنان، به کسی بیشترین اعتماد را بکن که بیشترین تأثیر مثبت را بر مردم گذاشته و به درستی و امانت، شهره‌تر شده است.

این کار، نشانه خیرخواهی تو برای خداست و برای مردمی که بر آن‌ها حکومت می‌کنی.

و بر سر هر یک از کارهایت، کسی را از خودشان در جایگاه ریاست بنشان که نه بزرگی کارها او را به عجز آورد و نه فراوانی آن‌ها پریشانش کند.

و در نهایت اگر عیبی در دبیران تو باشد و تو از آن غافل باشی، مسئولیتش با توست.


  • محمدحسین ظرافتی

خراج و مالیات

سه شنبه, ۱ اسفند ۱۳۹۶، ۱۱:۰۳ ق.ظ

ای مالک!

در امر خراج و مالیات، بِرس به سامان اهل آن.

که سامان یافتن دیگران در گروی سامان یافتن مالیات و اهل آن است.

و کار دیگران سامان نمی‌گیرد مگر زمانی که کار اهل مالیات سامان پذیرد. چرا که گذران امور همه مردم، متکی است به مالیات و اهل آن.

و پیش و بیش از آن که به مالیات بیندیشی، به آبادانی و عمرانی بیندیش. چرا که رسیدن به آن، جز با آبادی و عمران، ممکن نمی‌شود.

و هرکه که مالیات طلبد بی‌آنکه آباد سازد و عمران بیاورد، به ویرانی شهرها و نابودی مردم، کمر بسته است.

و حکومتش چندان دوام نمی‌آورد.

و اگر از سنگینی مالیات شکایت کردند، یا دچار آفت شدند، یا کم‌آبی چاه‌ها یا نباریدن باران، یا جاری شدن سیل، یا بی‌آبی و خشک‌سالی؛ آن‌قدر بر آن‌ها سبک بگیر که کارشان به سامان برسد.

و مبادا که سبک‌سازیِ بارِ مردم، بر تو سنگین بیاید.

این رعایت‌ها ذخیره می‌شود و نزد تو باز می‌گردد و در آبادانی شهرهایت و آراستگی و آبرومندی حکومتت متجلی می‌شود.

مضاف بر آن، برایت خوش‌نامی می‌آورد و شادمانی از حاکمیتِ عدالت میان مردم.

در حالی که تکیه‌گاهت، قدرت برتری است که در آنان ذخیره کرده‌ای از احساس امنیتی که به آنان بخشیده‌ای و اعتمادی که در آنان نسبت به خودت و عدالتت و مهربانی‌ات ایجاد کرده‌ای.

و چه بسا کارهایی پیش بیاید و مشکلاتی بروز کند که تو بارشان را بر دوش مردم بگذاری و آنان، حمل آن را با طیب‌خاطر و رغبت کامل، می‌پذیرند. چرا که مملکتِ آباد، از عهده حمل هر باری برمی‌آید.

و هر مملکتی، با فقر و فلاکتِ مردم است که ویران می‌شود.

و مردم زمانی دچار فقر و فلاکت می‌شوند که حاکمان دچار مال‌اندوزی شوند.

و از سرنوشت دیگران عبرت نگرفته باشند.

و به ماندن بر سر کار، امیدوار نباشند.


  • محمدحسین ظرافتی

مراقب اطرافیان

دوشنبه, ۳۰ بهمن ۱۳۹۶، ۱۱:۵۰ ب.ظ

ای مالک!

سخت مراقب اطرافیان و همکارانت باش! اگر یکی از آن‌ها دست به خیانت گشود و گزارش مراقبان تو، گواه بر آن بود، به همان گواهی اکتفا کن.

هم او را به تنبیه جسمانی بکشان و هم آنچه از این طریق به دست آورده باز ستان.

و هم او را به خاک مذّلت بنشان.

و هم مُهر خیانت بر پیشانی‌اش بزن.

و هم طوق ننگ و بدنامی را بر گردنش بیاویز.


  • محمدحسین ظرافتی

رفیق‌بازی!

دوشنبه, ۳۰ بهمن ۱۳۹۶، ۱۱:۳۹ ب.ظ

ای مالک!

در کار کارگزاران خویش، عمیقاً بیندیش.

و بعد از آزمون و بررسی، به کارشان بگیر و در سپردن امور، رفیق‌بازی و خودسری نکن.

که سپردن کارها براساس این دو خصلت، هم ظلم است و هم خیانت.

و در انتخاب‌هایت، دو وجه را ملاک قرار بده: تجربه و حیا.

و واجدان این دو صفت را در میان خاندانِ شریف و شایسته بجو که مسلمانی‌شان قدمت و اصالت دارد. چرا که اینان از حیث اخلاق، کریم‌ترند.

و از حیث آبرو و حیثیت، معتبرتر.

و در طمع‌ورزی، کم‌رغبت‌تر.

و در دورنگری و عاقبت‌اندیشی، حساس‌تر و دقیق‌تر.

در رفع نیازهای مالی و معیشتی‌شان، با دستِ باز عمل کن. این کار به آنان کمک می‌کند که سالم بمانند.

و از خوردن و بردن آنچه در اختیار دارند، احساس بی‌نیازی کنند.

و راه توجیه را بر آنان می‌بندد اگر بخواهند خلاف فرمانت قدم بردارند و در اماناتت خیانت کنند.

سپس بر عملکردشان نظارتی دقیق اعمال کن.

و مراقبانی راستگو و وفادار را بر آنان بگمار. چرا که: این مراقبت نهانی بر عملکردشان، آنان را به رعایت امانت و مدارا و مهربانی با ملّت، ملزم می‌سازد.


  • محمدحسین ظرافتی

پیش از این..

دوشنبه, ۳۰ بهمن ۱۳۹۶، ۱۱:۳۶ ب.ظ

ای مالک!

عمیقاً به این نکته توجه کن که: این دین، پیش از این، اسیر و آلت‌دست بدسگالان بوده است.

که با مَحمِل دین، به هوس‌رانی و کام‌روایی می‌پرداختند.

و دین را ابزار دنیاطلبی می‌ساختند.


  • محمدحسین ظرافتی

برای قضاوت...

پنجشنبه, ۲۸ دی ۱۳۹۶، ۰۸:۳۸ ق.ظ

ای مالک!

برای قضاوت در میان مردم، بهترین و شریف‌ترین فرد را برگزین. کسی که سنگینی بارها و دشواری کارها، او را به ستوه نیاورد.

و دشمنی‌ها او را به لجاجت وا ندارد، و بر خطای خویش پای نفشارد.

و چون به حقیقت رسید، از پذیرفتن آن سر باز نزند.

و طمع در وجودش برانگیخته نشود.

و در را رسیدن به حقیقت، ساده‌انگار و سهل‌پذیر نباشد.

و بیشترین تأمل و درنگ را در شبهه‌ها داشته باشد.

و بیشترین تکیه را بر حجّت‌ها و برهان‌ها.

و بیشترین ظرفیت و حوصله را برای مراجعین و صاحبان دعاوی.

و بیشترین صبر و شکیب را در رسیدن به حقیقت.

و بیشترین قاطعیت را در اعلام حکم، بعد از کشف حقیقت.

از کسانی که فریفته تعریف و تمجید نشوند.

و تملق و ستایش، تغییری در آن‌ها پدید نیاورد.

و البته چنین انسان‌هایی کم‌اند.

از چنین قاضی و قضاوتی تا می‌توانی حمایت و مراقبت کن.

و در رسیدگی به رفع حاجات و حل مشکلاتش دست‌و‌دل‌باز باش.

و نیازش نسبت به مردم را به حداقل برسان.

و نزد خودت، چنان جایگاهی به او ببخش که هیچ‌کس از نزدیکانت هم به جذب او طمع نکند.

و آن جایگاه و منزلت، از گزند و فریب دیگرانش، امنیت ببخشد.


  • محمدحسین ظرافتی

اگر دچار شک و شبهه شدی...

پنجشنبه, ۲۸ دی ۱۳۹۶، ۰۸:۳۰ ق.ظ

ای مالک!

چون در کارها به دشواری رسیدی یا دچار شک و شبهه شدی، به خدا و رسولش رجوع کن. چرا که خداوند متعال به قومی که دوستدار هدایتشان بوده است، چنین فرموده:

«ای کسانی که ایمان آوردید، فرمان خداوند را اطاعت کنید و فرمان رسول را اطاعت کنید و اولی‌الامرتان را. و اگر در چیزی به اختلاف رسیدید، به خدا و رسولش رجوع کنید».

و رجوع به خداوند، ملاک‌گرفتن محکمات کتاب اوست.

و رجوع به رسول، ملاک‌گرفتن سنّت اوست. سنّتی که مورد اتفاق است و نه تفرقه‌آفرین.


  • محمدحسین ظرافتی

خواسته‌های مردم

پنجشنبه, ۲۸ دی ۱۳۹۶، ۰۸:۲۶ ق.ظ

ای مالک!

آرزوها و خواسته‌های مردم را با روی باز برآورده ساز.

و پیوسته گرامی‌شان بدار.

و هرکه هرچه زحمت کشیده است و سختی دیده است در نظر دار و بشمار و بر زبان بیار.

چرا که یادآوری مدام کارهای خوبِ مردم، توان و انگیزه را در فعالانِ میدان‌دار، تقویت می‌کند.

و افراد کاهل و کم‌تحرک را از جا می‌جنباند. اگر خدا بخواهد.

و نیز: میزان تلاش و زحمت هرکس را بفهم.

و تلاش و زحمت یکی را به حساب دیگری مگذار.

و تلاش دیگری را کوچک مشمار.

و مبادا بزرگیِ شخصی سبب شود که کار کوچکش را بزرگ بشماری.

و مبادا فرودستیِ کسی سبب شود که کار بزرگش را کوچک بینگاری.


  • محمدحسین ظرافتی

برترین مقصود

چهارشنبه, ۲۷ دی ۱۳۹۶، ۰۹:۵۳ ب.ظ

ای مالک!

باید که برترین مقصد و مقصود حاکمان، برپایی عدالت در میان مردمان باشد.

و شکوفاییِ محبت و یکدلی میان آنان.

و محبت و یکدلی میان مردم پدید نمی‌آید مگر که دل‌های‌شان صاف و بی‌غل و غش باشد.

و دل‌شان برای حکومت نمی‌تپد و خیرخواه حاکمیت نمی‌شود مگر که نسبت به عملکرد حاکمیت اشراف پیدا کنند و بار حاکمیت را بردوش خود سنگین نبینند و منتظر به سر رسیدن دوره حکومت نشوند.


  • محمدحسین ظرافتی

گزیده‌ترین سران

چهارشنبه, ۲۷ دی ۱۳۹۶، ۰۹:۵۰ ب.ظ

ای مالک!

باید گزیده‌ترین سران سپاه تو در نگاهت کسی باشد که بهترین یار و کمک‌کار سپاه باشد.

و از آنچه در اختیار دارد، چندان برای‌شان ببخشاید که خودشان و خانواده‌ای که از او برجای مانده، در آسایش و گشایش به سر برند. تا آنجا که تمام توجه و عزم و همت‌شان بالاتفاق جنگ با دشمنان بشود.

به یقین، مهربانی تو نسبت به آنان، دل‌های‌شان را دوستدار تو می‌گرداند.


  • محمدحسین ظرافتی

نیازهای مردم

چهارشنبه, ۲۷ دی ۱۳۹۶، ۰۸:۱۶ ب.ظ

ای مالک!

پس به کارها و نیازهای مردم چنان رسیدگی کن که پدر و مادر نسبت به فرزندان.

و مبادا آنچه برای تقویت‌شان می‌کنی، به چشمت بزرگ بیاید.

و مبادا لطفی را که به آن‌ها تعهد کرده‌ای، کم اهمیت بشماری (اگرچه کوچک باشد).

این ملاحظات، رهنمودهای مشفقانه آنان را نصیب تو می‌سازد و حسن‌ظن‌شان را نسبت به تو تقویت می‌کند.

و رسیدگی به کارهای کوچک‌شان را با اتکاء به انجام کارهای بزرگ‌شان فرو مگذار.

چرا که لطف‌های کوچک، موجب دلخوشی و بهره‌مندی آنان می‌شود و کارهای بزرگ، نیازهای ناگزیرشان را مرتفع می‌سازد.


  • محمدحسین ظرافتی

فرمانروا

چهارشنبه, ۲۷ دی ۱۳۹۶، ۰۸:۱۲ ب.ظ

ای مالک!

از میان افراد خود، کسانی را به فرمانروایی برگزین که خیرخواه‌ترین باشند در راه خدا و رسول او و امام تو.

و دامن‌شان پاک‌تر و حلم و صبوری‌شان بیشتر.

از آنان که دیرتر به خشم آیند و زودتر عذرخواهی را بپذیرند.

و بر ضعیفان مهربان‌تر باشند و بر قدرتمندان مقتدرتر.

آنان که درشتی از جای‌شان نجنباند و سستی بر جای‌شان ننشاند.

آنان که دودمانی بایسته دارند و خاندانی شایسته و سوابقی ارجمند و پیراسته.

و نیز دلیران و شجاعان و سخاوت‌مندان و کرامت‌پیشگان.

چرا که اینان، جامع صفات پسندیده‌اند و کمال‌بخش و گسترش‌دهنده خوبی‌های شناخته‌شده.


  • محمدحسین ظرافتی

طبقات مردم...

چهارشنبه, ۲۷ دی ۱۳۹۶، ۰۸:۰۴ ب.ظ

ای مالک!

بدان که مردم از طبقات و صنف‌های مختلف تشکیل شده‌اند که امورات عده‌ای جز به دست عده‌ای دیگر، سامان نمی‌پذیرد و بی‌نیازی صنفی از صنف دیگر، محقق نمی‌شود.

عده‌ای سپاهیان خداوند محسوب می‌شوند و عده‌ای دبیران امور عمومی‌اند.

عده‌ای دبیران امور ویژه و محرمانه و عده‌ای قاضیان عدالت محورند.

عده‌ای کارگزار و فرمان‌برند که وظیفه‌شان انصاف و رفق و مداراست.

عده‌ای اهل ذمّه و خراج‌اند، چه از ذمّیان و چه از مردم مسلمان.

عده‌ای تاجرند و عده‌ای صنعتگر.

عده‌ای از طبقات پایین جامعه‌اند، حاجت‌مندان و درماندگان، که خداوند از بنیان، سهم‌شان را مقرر کرده است و حدّ واجب آن را در کتابش یا سنت پیامبرش (صلی الله علیه و آله) مشخص فرموده است.

آن عهد و پیمان الهی در این باب، نزد ما محفوظ است.

و سپاهیان به فرمان خداوند، پناهگاه امن و استوار مردم‌اند.

و فرّ و شکوه والیان.

و عزت‌آفرین برای دین.

و ایمنی‌بخش راه‌ها.

چنان که مردم جز با تکیه بر آنان برجا نمی‌مانند.

و قوام و دوام سپاهیان ممکن نمی‌شود مگر با اتکاء به مبالغی که خداوند برای‌شان مقرر فرموده است تا در جنگ با دشمنان‌شان تجهیز و تقویت شوند و امورات‌شان را بر اساس آن سامان ببخشند و نیازهای‌شان را با آن برآورده سازند.

و این دو صنف، مردم و سپاهیان، بر پای نمی‌مانند مگر با سومین صنف سه‌گانه:

قاضیان، کارگزاران و دبیران،

که بستن قراردادها را برعهده دارند و حفاظت از منافع را و در هرکاری اعم از خصوصی و عمومی، می‌توان به آن‌ها اعتماد کرد.

و موجودیت همه این‌ها متکی است به وجود تجارت‌پیشگان و صنعت‌گران، که دست به دست هم می‌دهند و چرخ اقتصاد را به حرکت درمی‌آورند و بازار کسب‌وکار را رونق می‌بخشند.

و اموری از مردم را به انجام می‌رسانند که دیگران در انجام آن ناتوانند.

و دیگر: طبقه فرودست جامعه‌اند، از نیازمندان و مسکینان که یاری آنان و رسیدگی به امورشان، وظیفه الهی است.

و همه آنان از منظر خداوند، صاحب سهم‌اند.

و والی نسبت به همه آنان وظیفه‌مند است، آن‌قدر که آنان را به سامان برساند.

و والی از عهده آنچه خداوند بر او واجب کرده، آنچنان که شایسته است، بر نمی‌آید مگر با تلاش و کوشش و یاری خواستن از خدا و ملزم ساختن خود به انجام این تکلیف و بردباری و شکیبایی در انجام این کار، خواه بر او آسان باشد، خواه دشوار.


  • محمدحسین ظرافتی

بیشترین ارتباط

چهارشنبه, ۲۷ دی ۱۳۹۶، ۰۷:۵۱ ب.ظ

ای مالک!

بیشترین ارتباط و مراوده‌ات را با عالمان و حکیمان قرار بده در استحکام آنچه امور مملکت را سامان می‌بخشد.

و پایه‌های حاکمیت گذشته مردم را استوارتر می‌سازد.


  • محمدحسین ظرافتی