حال‌نوشت‌های بنده

حال‌نوشت‌های بنده

آن خدایی که من می‌شناسم، شب منتظر است برخیزی برای نماز شب تا خلوتی عاشقانه کند با تو...

آخرین مطالب
آخرین نظرات

۲۳۰ مطلب با موضوع «مدیریت :: آیات مدیریتی» ثبت شده است

اهلیت و صلاحیت

پنجشنبه, ۲۸ دی ۱۳۹۶، ۰۹:۳۶ ب.ظ

اهلیت و صلاحیت

 

إِنَّ اللّهَ یَأْمُرُکُمْ أَنْ تُؤَدُّوا اْلاَماناتِ إِلی‏ أَهْلِها... (نساء، 58)

خداوند فرمان می‌دهد که امانت‌ها را به صاحبان‌شان بدهید.

 

در روایات متعدد، منظور از امانت، رهبری و مدیریت جامعه معرفی شده است.

ملاک عزل و نصب‌ها، باید اهلیت و صلاحیت افراد باشد. کلید خوشبختی جامعه، بر سر کار بودن افراد لایق و رفتار عادلانه است و منشإ نابسامانی‌ها، ریاست نااهلان است.

امام علی علیه السلام می‌فرماید: هرکس خود را در جامعه، بر دیگران مقدم بدارد، در حالی که بداند افراد لایق‌تر از او هستند، قطعاً به خدا و پیامبر و مؤمنان خیانت کرده است.


  • محمدحسین ظرافتی

جبران خدمات

پنجشنبه, ۲۸ دی ۱۳۹۶، ۰۹:۳۳ ب.ظ

جبران خدمات

 

أَمْ لَهُمْ نَصیبٌ مِنَ الْمُلْکِ فَإِذًا لا یُؤْتُونَ النّاسَ نَقیرًا (نساء، 53)

خداوند در بیان حالات یهودیان می‌فرماید: اگر حکومت در دستشان بود، ذره‌ای از اموال و دارایی‌ها را به مردم نمی‌دادند و همه را برای خود برمی‌داشتند.


مدیر سازمان باید به فکر رفاه افراد سازمان و وضعیت معیشتی ایشان باشد. (یکی از وظایف مدیران، توجه به مشکلات معیشتی افراد است.)


  • محمدحسین ظرافتی

ارزیابی عملکرد، نظریه سیستمی

پنجشنبه, ۲۸ دی ۱۳۹۶، ۰۹:۲۸ ب.ظ

ارزیابی عملکرد، نظریه سیستمی

 

أَنّی‌لاأُضیعُ عَمَلَ عامِلٍ مِنْکُمْ مِنْ ذَکَرٍ أَوْ ‌أُنْثی‏ بَعْضُکُمْ مِنْ بَعْضٍ... (آل‌عمران، 195)

خداوند می‌فرماید: من تلاش هیچ صاحب عملی را تباه نمی‌کنم، زن باشد یا مرد، همه از یکدیگرید.


در سازمان‌ها باید روشی جهت شناسایی کسانی که وظیفه خود را به خوبی انجام می‌دهند، وجود داشته باشد تا ضمن تشویق آن‌ها، انگیزش سازمانی را تقویت نمود.

تلاش و تلاشگر هر دو مهم هستند، کارها باید هم حُسن فعلی (شکل درست) داشته باشد و هم حُسن فاعلی (نیت درست).

در سازمان‌های اسلامی، همه افراد سازمان مثل اعضای یک پیکرند؛ در نتیجه تخریب یک فرد به مثابه تخریب سازمان است.

در یک بدن، همه اعضا باید با هم رشد کنند، لذا باید امکان رشد سازمانی برای همه افراد فراهم باشد و تلاش مدیریت عالی سازمان بر ارتقای کیفی همه افراد معطوف گردد.


  • محمدحسین ظرافتی

شناخت ضعف‌ها

پنجشنبه, ۲۸ دی ۱۳۹۶، ۰۸:۱۶ ق.ظ

شناخت ضعف‌ها

 

وَلَمّا أَصابَتْکُمْ مُصیبَةٌ...قُلْتُمْ أَنّی هذا قُلْ هُوَ مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِکُمْ... (آل‌عمران، 165)

هنگامی که مصیبتی (همچون شکست جنگ اُحد) به شما رسید، گفتید: این مصیبت از کجاست؟ بگو: آن از سوی خودتان است.


در جستجوی عوامل شکست، ابتدا باید به دنبال عوامل داخلی و ضعف‌های سازمانی بود، سپس عوامل خارجی بررسی شود، زیرا عوامل داخلی به دست مدیران سازمان قابل کنترل است.


  • محمدحسین ظرافتی

عطوفت، مشورت، توکل

پنجشنبه, ۲۸ دی ۱۳۹۶، ۰۸:۰۷ ق.ظ

عطوفت، مشورت، توکل

 

فَاعْفُ عَنْهُمْ وَ اسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَ شاوِرْهُمْ فِی اْلامْرِ فَإِذا عَزَمْتَ فَتَوَکَّلْ عَلَی  اللّهِ (آل‌عمران، 159)

خداوند پس از بیان ضعف‌های جنگ اُحد، خطاب به پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله می‌فرماید: از تقصیر آنان درگذر و برای‌شان طلب آمرزش کن و برای تصمیم‌گیری‌های آینده از آنان مشورت بگیر. امّا هنگامی که تصمیم گرفتی، قاطع باش و به خدا توکل کن و آن را عملی ساز.


رهبری و مدیریت صحیح، با عفو و عطوفت همراه است.

در مشورت کردن، محاسنی همچون تفقد از نیروها و دخیل کردن آن‌ها در تصمیم‌سازی، شکوفایی استعدادها، گزینش بهترین رأی، ایجاد انگیزه و علاقه برای اجرای تصمیم نهایی، نهفته است.

مشورت، تصمیم‌ساز است و منافاتی با تصمیم‌گیری قاطع‌ مدیر ندارد.

در کنار فکر و مشورت و تصمیم‌گیری، توکل برخدا لازم است.


  • محمدحسین ظرافتی

مدیریت بحران

پنجشنبه, ۲۸ دی ۱۳۹۶، ۰۸:۰۲ ق.ظ

مدیریت بحران

 

إِذْ تُصْعِدُونَ وَ لا تَلْوُونَ عَلی‏ أَحَدٍ وَ الرَّسُولُ یَدْعُوکُمْ... (آل‌عمران، 153)

به یاد بیاورید هنگامی که در جنگ اُحد فرار می‌کردید و به هیچ‌کس توجه نمی‌کردید، در حالی که پیامبر، شما را فرامی‌خواند.


در صحنه‌های حساس و مشکلات خطرآفرین سازمان، افراد سست و ترسو، خود را کنار خواهند کشید.

دستورات مدیر در لحظه‌های حساس، موجب به حرکت درآمدن ترسوها و سست‌ها نمی‌شود، لذا نباید پست‌های کلیدی را به ایشان سپرد.

آنجا که مشکلات و سختی‌ها جلوه‌گر می‌شود، مدیر باید حضوری پررنگ‌تر داشته باشد.


  • محمدحسین ظرافتی

عوامل شکست سازمان

پنجشنبه, ۲۸ دی ۱۳۹۶، ۰۷:۵۸ ق.ظ

عوامل شکست سازمان

 

حَتّی إِذا فَشِلْتُمْ وَ تَنازَعْتُمْ فِی اْلامْرِ وَ عَصَیْتُمْ... (آل‌عمران، 152)

خداوند در بیان علل شکست جنگ اُحد می‌فرماید: شما رو به پیروزی بودید تا آنکه سست شدید و در میانه جنگ، به نزاع بر سر تقسیم غنائم پرداختید و از دستور پیامبر نافرمانی کردید.


از جمله عوامل شکستِ هر سازمان، سستی افراد در انجام وظایف، نزاع و اختلافات داخلی و عدم اطاعت از مدیریتی واحد است.


  • محمدحسین ظرافتی

انسجام رویّه

پنجشنبه, ۲۸ دی ۱۳۹۶، ۰۷:۵۵ ق.ظ

انسجام رویّه

 

ما مُحَمَّدٌ إِلاّ رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَ فَإِنْ ماتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلی‏ أَعْقابِکُمْ... (آل‌عمران، 144)

خداوند در بیان ضعف‌های جنگ اُحد و توبیخ کسانی که شایعه شهادت حضرت رسول  صلی الله علیه و آله را انتشار دادند فرمود: محمد پیامبری است که قبل از او هم پیامبرانی آمده و رفته، پس آیا اگر او بمیرد یا کشته شود، شما به وضعیت گذشته خود برمی‌گردید؟


رویّه‌های سازمانی باید چنان تشکّل و انسجامی داشته باشند که حتی نبودن مدیر و رهبر در بُرهه‌ای از زمان، ضربه‌ای به سازمان و جریان امور آن نزند.


  • محمدحسین ظرافتی

تقویت روحیه، بررسی عوامل شکست

پنجشنبه, ۲۸ دی ۱۳۹۶، ۰۷:۵۰ ق.ظ

تقویت روحیه، بررسی عوامل شکست

 

وَ لا تَهِنُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَنْتُمُ اْلاعْلَوْنَ... (آل‌عمران، 139)

پس از شکست در جنگ اُحد، خداوند خطاب به مسلمانان می‌فرماید: سستی نکنید و غمگین نباشید که شما برترید.


شکست موضعی در یک بُرهه از زمان، نشانه شکست نهایی نیست، بلکه تجربه‌ای برای رسیدن به موفقیت و پیروزی است.

مدیر و رهبر باید روحیه‌ها را تقویت کند.

در ضمنِ روحیه دادن، باید به عوامل شکست توجه کرد. (چنان که خداوند ضمن تقویت روحیه، فرمود: این بار سستی کردید و به دستورات، خوب عمل نکردید.)


  • محمدحسین ظرافتی

تلاش

پنجشنبه, ۲۸ دی ۱۳۹۶، ۰۷:۴۱ ق.ظ

تلاش

 

وَ نِعْمَ أَجْرُ الْعامِلینَ‏ (آل‌عمران، 136)

و چه نیکوست پاداش اهل عمل.


با شعار و آرزو نمی‌توان به چیزی دست یافت. کار و عمل و سخت کوشی است که شیرینی موفقیت را به کام انسان می‌نشاند.


  • محمدحسین ظرافتی

ناامیدی رقبا

پنجشنبه, ۲۸ دی ۱۳۹۶، ۰۷:۳۸ ق.ظ

ناامیدی رقبا

 

لِیَقْطَعَ طَرَفًا مِنَ الَّذینَ کَفَرُوا أَوْ یَکْبِتَهُمْ فَیَنْقَلِبُوا خائِبینَ ‏(آل‌عمران، 127)

امدادهای الهی برای آن بود که کفار ریشه‌کن شوند یا ناکام و ناامید بازگردند.


شیوه مدیریت و اتخاذ سیاست‌ها، باید به نحوی باشد که دشمن و رقبا به ناامیدی کشیده شوند.


  • محمدحسین ظرافتی

امدادهای الهی

پنجشنبه, ۲۸ دی ۱۳۹۶، ۰۷:۳۶ ق.ظ

امدادهای الهی

 

إِذْ تَقُولُ لِلْمُؤْمِنینَ أَ لَنْ یَکْفِیَکُمْ أَنْ یُمِدَّکُمْ رَبُّکُمْ بِثَلاثَةِ آلافٍ مِنَ الْمَلائِکَةِ مُنْزَلینَ (آل عمران، 124)‏

پیامبر صلی ‌الله ‌علیه‌ و‌ آله به سپاه خود در جنگ بدر می‌فرماید: خداوند ما را با سه هزار فرشته یاری می‌کند. آیا این مژده، برای ما کافی نیست؟


یکی از وظایف رهبری، امیدوار کردن افراد و توجه دادن آن‌ها به امدادهای خداوند، در راه رسیدن به اهداف است.


  • محمدحسین ظرافتی

انتصاب

پنجشنبه, ۲۸ دی ۱۳۹۶، ۰۷:۳۳ ق.ظ

انتصاب

 

وَ إِذْ غَدَوْتَ مِنْ أَهْلِکَ تُبَوِّئُ الْمُؤْمِنِینَ مَقاعِدَ لِلْقِتالِ... (آل‌عمران، 121)

خداوند در یادآوری جنگ اُحد، خطاب به پیامبر اکرم  صلی ‌الله علیه ‌و‌ آله می‌فرماید: آن صبحی که از خانه‌ات خارج شدی و مؤمنان را برای جنگ در جایگاه خودشان قرار دادی.


انتصاب افراد برای جایگاه‌های استراتژیک و حساس، بر عهده شخص مدیر است و باید مستقیماً در انتخاب ایشان، اعمال نظر نماید.


  • محمدحسین ظرافتی

نظارت، اصلاح سازمان

پنجشنبه, ۲۸ دی ۱۳۹۶، ۰۷:۳۱ ق.ظ

نظارت، اصلاح سازمان

 

وَلْتَکُنْ مِنْکُمْ أُمَّةٌ یَدْعُونَ إِلَی‌الْخَیْرِ وَیَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَیَنْهَوْنَ عَنِ‌الْمُنْکَرِ... (آل عمران، 104)

از میان شما باید گروهی باشند که دیگران را به خیر دعوت نمایند و از بدی‌ها بر حذر دارند.


باید همواره گروهی جهت نظارت بر امور، در سازمان‌ها باشند که ضمن دانستن اهداف سازمانی، بر رفتارهای فردی و سازمانی افراد دقت نمایند تا هر کجا مغایرتی با آن اهداف دیدند، تذکر دهند.

اصلاح سازمان و جلوگیری از انحراف، بدون قدرت منسجم که از سوی مدیریت عالی حمایت شود امکان‌پذیر نیست.


  • محمدحسین ظرافتی

قانون و رهبری

پنجشنبه, ۲۸ دی ۱۳۹۶، ۰۷:۱۶ ق.ظ

قانون و رهبری

 

کَیْفَ تَکْفُرُونَ وَ أَنْتُمْ تُتْلی‏ عَلَیْکُمْ آیاتُ ‌اللّهِ وَ فیکُمْ رَسُولُهُ... (آل عمران، 101)

خداوند خطاب به مردم مدینه می‌فرماید: چگونه کفر می‌ورزید در حالی که آیات خدا بر شما تلاوت می‌شود و رسول خدا در بین شماست.


وجود قانون و حضور رهبری، دو اصل لازم برای جلوگیری از انحراف است. (اگر قوانین و مقررات کامل و جامع، و رهبری آگاه و ناظر وجود داشته باشد، عدول از مسیر اهداف، امری عجیب خواهد بود، زیرا خداوند می‌فرماید: چگونه کافر می‌شوید در حالی که قوانین کامل الهی و رهبری معصوم در میان شماست.)


  • محمدحسین ظرافتی